آخرین مطالب

مطالعات دستوری و کتاب‌خواندن‌های پیشنهادی

اشاره: آنچه در پی می‌آید، برگرفته از کتاب «رشد» اثر مرحوم علی صفایی حائری (عین-صاد) است. مرحوم صفایی به دینداری نگاهی اگزیستانسیال داشت؛ یعنی آن را امری وجودی می‌دانست که باید با اختیار و طلب و تشنگی خود فرد آغاز شود و از درون او بجوشد. به تعبیر خود ایشان، نمی‌توان با تحریک و تهییج و هل‌دادن و به‌دوش‌کشیدن انسان‌ها را باایمان کرد. ممکن است از طریق اینها بتوان کسی را برای مدتی به دین جذب کرد، اما تا درد و طلب و تشنگی نباشد، هرآینه ممکن است در تقابل با بحران‌ها و پرسش‌ها، فرد از راه برگردد و جذب محرک‌ها و مهیج‌های دیگر گردد. نگاه ایشان به مطالعه، به‌ویژه مطالعۀ متون دینی نیز مبتنی بر همین اصل است. تا فرد دغدغه و پرسش و طلب نداشته باشد، خواندن این کتاب و آن کتاب جز امتلاء ذهنی ارمغانی برایش نخواهد داشت. با هم عبارات مرحوم صفایی را مرور می‌کنیم:

پاتریوت اَکت و آن مرد بیوطن

بعد از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ کنگره آمریکا لایحه‌ای با عنوان «لایحه میهن‌دوستی آمریکا» (USA Patriot Act) به تصویب رساند. تحت این لایحه دولت آمریکا در صدد بود تا کنترل امنیتی خود را علیه تروریست‌ها تقویت کند. از جمله مفاد این لایحه  (بخش ۲۱۵)  این بود که پلیس می‌توانست بدون اجازه قضایی به پیشینه‌های کتابخانه‌ای افراد  مظنون، بدون اطلاع آنها دسترسی پیدا کند. بر این اساس اف بی آی می‌توانست فهرست کتابهایی را که فرد امانت گرفته بررسی کند تا از آثاری که وی مطالعه کرده است مطلع شود. انجمن  کتابداران آمریکا به شدت مقابل این ماده ایستادگی کرد چرا که این ماده را در مغایرت با آزادی بیان و حریم خصوصی افراد می‌دانست. علارغم اعتراض انجمن کتابداران، این قانون تغییر نکرد بنابراین کتابداران بسیاری برای اینکه در چنین عملی شریک نشوند، پیشینه‌های امانت اعضای کتابخانه‌ها را از بین بردند.  بسیاری از کتابداران بر این باور بودند که اگرچه خواسته ماموران امنیتی مهم است اما این خواسته دستاویزی برای محدود کردن آزادی خواندن خواهد شد. کرت ونه‌گوت (Kurt Vonnegut: ۱۹۲۳-۲۰۰۷)در کتابی با عنوان «مردی بدون وطن*» از این عمل کتابداران تجلیل می‌کند و اینچنین می‌نویسد: …حال که موضوع کتابسوزان پیش آمد، میل دارم به کتابداران کتابخانه‌ها تبریک بگویم. این کتابداران به خاطر قدرت جسمانی، یا ارتباط‌های سیاسی نیرومند و یا به خاطر ثروت کلان‌شان صاحب شهرت نیستند. این کتابداران در سراسر کشور سرسختانه در مقابل چاقوکش‌ها و گردن‌کلفت‌های ضد دموکراسی مقاومت کرده‌اند، گردن‌کلفت‌هایی که قصد داشتند پاره‌ای از کتاب‌ها را از کتابخانه‌ها جمع کنند. کتابداران به جای آن‌که اسم اشخاصی را که آن کتاب‌ها را خواسته بودند برای پلیس افکار افشا کنند، مدارک آن را از بین بردند. و...

لعنت بر نوزلاماخوان‌ها

در جایی حکایتی خواندم از دورانی که در آن  مردم روزنامه‌هاخوان‌ها را لعنت می‌فرستادند*. آن حکایت این‌چنین بود که مردی درباره   زنش و اینکه او را همراه با خود بیرون بیاورد یا نه، به مشکل بر می‌خورد و در پی فردی است که این مسئله را حل کند: « … بهتر است با شخص ناشناسی که اهل خواندن و نوشتن است مشورت کنم. موقعی که از جلوی دکان یک بخاری‌ساز می‌گذشتم، دیدم که استادکار یک کاغذ خیلی بزرگی، خیلی بزرگ، را در دست گرفته و دارد می‌خواند. داخل دکان شدم و مثل اینکه میخواهم چیزی را بخرم مشغول نگاه کردن به این طرف و آن طرف شدم. استاد سرش را از روی کاغذ بلند کرد و گفت: «عموجان! دنبال چه می‌گردی؟». جواب دادم :«دردت به جانم، وقتی کاغذ خواندنت تمام شد و از نگرانی درآمدی، من حرفم را خواهم زد». به من گفت:«این نامه نیست؛ نوزلاما (روزنامه) است». با شنیدن کلمه نوزلاما، تکان خوردم؛ زیرا حرف کربلایی عمو ملا محمد جعفر قلی خان‌مان را که نوزلاماخوان‌ها را لعنت می‌کرد به یادم آمد. با این حال، خواستم بفهمم که در آن چه چیزی می‌نویسند. نگاهی به سراپایم انداخت و جواب داد:«به درد تو نمیخورد» گفتم:«نترس، روزنامه‌ات را نمی‌خواهم. فقط بگو توش چی‌نوشته شده؟» جواب داد: «به فارسی است» گفتم: «باشد بخوان!» کمی خواند، چیزی نفهمیدم… گفتم به ترکی بگو تا بفهمم. گفت «اینجا نوشته که در هر مملکتی که علم و تربیت راه پیدا کند، وارد مغز زنان می‌شود» این را که شنیدم به زنم سپردم متوجه مغزش باشد که تربیت داخل آن نشود. (صحبت**، ش ۴، دهم شوال ۱۳۲۷/ ۳آبان ۱۲۸۸ نقل از  پروین (۱۳۹۲)).   این نوشته اشاره...

عامه کتابخوان و اشراف کتابخوان: انگلستان و ایران

به نظر می‌رسد قرن هیجدهم و نوزدهم میلادی (برابر با ۱۲ و ۱۳ قمری) هم در تاریخ خواندن ایران و هم در تاریخ خواندن انگلستان نقطه عطفی به شمار می رود. اما این نقطه عطف دو سرنوشت مختلف را رقم میزند. ابتدا روایت ایرانی این نقطه عطف را می خوانیم و بعد حادثه ای را که در انگلستان افتاده است، بررسی می‌کنیم. «فزونی نسخه خطی بیهقی در صدۀ دوازدهم و سیزدهم در ایران یک امر تصادفی نیست. در آن روزگار جنبش ادبی‌یی در ایران به وجود آمده بوده است که مورخان ادب فارسی بعدها نام  تجدد ادبی بر آن نهاده‌اند. ادب‌دوستان این عصر عشق و علاقه‌یی به زبان فارسی قدیم پیدا کرده بودند … این نهضت که زمان زندیه آغاز شده بود در عصر قاجاریه به اوج رسید … این ذوق ادبی کم کم از طبقه اهل ادب و البته به تشویق خود آنها به طبقۀ اعیان و اشراف مملکت نیز سرایت کرده بوده است… » (مقدمه تاریخ بیهقی به قلم علی اکبر فیاض، انتشارات هرمس) اما همزمان با وقایعی اینچنینی در ایران، در انگلستان قرن ۱۸   عامه کتابخوان (reading public) در حال شکل‌گیری بوده است.  وفور نگارش رمان باعث شد که  رمان‌خوانی از یک عمل مختص طبقه ادیبان و اشراف به عملی عمومی تبدیل شود و عامه کتابخوان شکل بگیرید.  در پی شکل گیری عامه کتابخوان شاهد ظهور کتابخانه‌های عمومی نیز هستیم. آنچه مشخص است، جامعه ایران و انگلستان در زمانی مشابه تصمیم های متفاوتی درباره عمل خواندن گرفته اند و به نتایج متفاوتی نیز  در زمان حال رسیده اند. البته ناگفته آشکار است،  درباره وضعیت خواندن در ایرانِ قرن ۱۲ و ۱۳ با مثالی که ذکر آن رفت تنها می توانیم یک فرضیه...

چرا سرانه مطالعه شاخص مناسبی برای جامعه ایران نیست؟

همه ما کمابیش با کاربرد میانگین یا معدل آشنا هستیم. میانگینی که با آن یک ترم یا یک دوره تحصیلی را ارزشگذاری می‌کنند و  در واقع با یک عدد همه آن سعی کردن ها و نکردن ها را نشان می دهند. سرانۀ یک  مفهوم  نیز به معنای میانگین آن مفهوم در جمعیتی خاص است. آما آیا به راستی همه جا می توانیم از میانگین استفاده کنیم. قطعا کسانی که آشنایی ابتدایی با آمار و کاربرد آن دارند می‌دانند که استفاده از میانگین بسیار دلفریب است، از آن رو که می‌توانی به راحتی یک مفهوم را با یک عدد نشان دهی و به راحتی با آن عدد مقایسه‌هایی ترتیب دهی. اما همان آشنایان به آمار می‌دانند گرچه ممکن است استفاده از میانگین برای عامه ایرادی محسوب نشود اما استفاده از آن برای مدیران ممکن است باعث آسیب جدی و چه بسا نادرست تشخیص دادن مسیر شود. بگذارید با یک مثال (با وجود اکسترممی و  سفسطه وار بودن) قضیه را بیشتر بررسی کنیم. ابتدا دو گروه از مردم را تصور میکنیم که ساعات مطالعه آنها به شرح ذیل است (زمانها به دقیقه است): گروه ۱: ۲۰، ۲۰، ۱۹، ۱۹، ۱۹، ۱۸، ۱۸، ۱۶، ۱۶، ۱۶، ۱۴، ۱۳، ۱۲، ۱۰، ۱۰، ۱۰، ۹، ۸، ۷، ۰، ۰ گروه ۲: ۷۰، ۵۰، ۵۰، ۴۰، ۳۰، ۲۰، ۱۰، ۵، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، ۰، میانگین گروه ۱: ۱۳.۰۴ میانگین گروه ۲: ۱۳.۰۹ مشخصا میانگین این دو گروه تفاوت معناداری با هم ندارند و با  استفاده از میانگین می توان شیوه یکسانی برای سیاستگذاری مطالعه در بین این دو گروه اتخاذ کرد. اما واقعیت این است که ما با دو...

کتاب الکترونیک در برابر کتاب چاپی

کزاراشی توسط لی راینه (Lee Rainie) و ماوی دوگان (Maeve Duggan) در سال ۲۰۱۲ منتشر شده است که میزان استفاده کتاب الکترونیک و کتاب چاپی را با یکدیگر مقایسه میکند. این گزارش مربوط به تحقیقی است که در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲ از جمعیت ۲۲۵۲ نفری از آمریکایی بالای ۱۶ سال به عمل آمده است. خلاصه یافته های این گزارش به این صورت است: – از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ نسبت آمریکایی های بالای ۱۶ سال که کتاب الکترونیک میخوانند از ۱۶ درصد به ۲۳ درصد رسیده است. و نسبت امریکایی های بالای ۱۶ سال که کتاب چاپی میخوانند از ۷۲ درصد به ۶۷ درصد رسیده است. – نسبت خوانندگان بالای ۱۶ سال کتاب از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ تغییر کوچکی داشته است و از ۷۵ درصد به ۷۸ درصد رسیده است که به لحاظ آماری معنی دار نیست. – امانت گیرندگان از کتابخانه ها در طول زمان مذکور از ۳ درصد به ۵ درصد رسیده اند. چه کسانی کتاب الکترونیک میخوانند؟ – بیتشرین جمعیتی که کتاب الکترونیک میخوانند در بین افرادی است که تحصیلات عالی دارند و درآمد آنها بیش از ۷۵۰۰۰ دلار  است. به لحاظ سنی این اکثر افراد بین ۳۰ تا ۴۹ سال دارند. وضعیت کسانی که  گفته اند در سال گذشته حداقل یک کتاب الکترونیک خوانده اند به قرار زیر است: دسامبر ۲۰۱۱ (افراد کتابخوان=۲۴۷۴ نفر) نوامبر ۲۰۱۲ (افراد کتابخوان= ۱۷۵۴ نفر) میزان تغییر کل خوانندگان ۲۱ درصد ۳۰ درصد ۹+ مردان ۲۲ ۳۰ ۸+ زنان ۲۰ ۳۱ ۱۱+ سن ۱۶-۱۷ ۱۳ ۲۸ ۱۵+ ۱۸-۲۹ ۲۵ ۳۱ ۶+ ۳۰-۴۹ ۲۵ ۴۱ ۱۶+ ۵۰-۶۴ ۱۹ ۲۳ ۴+ بالای ۶۵ ۱۲ ۲۰ ۸+ جغرافیا شهرنشین‌ها ۲۲ ۳۴ ۱۲+ حومه نشین ها ۲۲...

“کالای جدید”؛ دربارۀ خلاصه‌نویسی و خلاصی از رنج خواندن

در کتاب “قصه‌های یک دقیقه‌ای” که مجموعه داستان‌های کوتاه از ایشتوان ارکنی (Istvan Orkeny)، نویسندۀ مجارستانی است و توسط کمال ظاهری و نشر چشمه ترجمه و منتشر شده است، داستانی آمده با عنوان “کالای جدید”. حال و هوای متن، تبلیغ یک کالای جدید را به ذهن متبادر می‌کند؛ در واقع داستان چیزی جز یک متن تبلیغاتی یا پیام بازرگانی فرضی نیست. اما ورای این پوستۀ ظاهری، متن هجو یک نوع نگاه به “خواندن” (مطالعه) است…

صفحه 10 از 22« جدیدتر...89101112...20...قدیمی تر »
آخرین از سرانه مطالعه جایگاه خواندن در گذران وقت مردم فلسطین
جایگاه خواندن در گذران وقت مردم فلسطین عنوان گزارش اصلی: ReportTime Use Survey 2012/2013:   Final مجری: مرکز آمار فلسطین (Palestinian Central Bureau of Statistics) دسترسی به گزارش اصلی: http://www.timeuse.org/sites/ctur/files/public/ctur_report/9498/palestinian-2014-timeuse-survey-report-2068.pdf جامعه: کلیه افراد بالای ۱۰ سال فلسطینی که در فلسطین ساکن هستند واحد نمونه‌گیری: خانوار حجم نمونه: ۵۹۰۳ دوره زمانی گردآوری داده: سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ سال اعلام نتایج: ۲۰۱۴ خواندن در مجموعه فعالیتی با عنوان (استفاده از رسانه‌های جمعی) قرار گرفته است.  در جدول زیر ابتدا آمار مربوط به عنوان کلی فعالیت و سپس به تفکیک فعالیتهای مرتبط گزارش شده است. میانگین زمان (افرادی که این فعالیت را انجام داده‌اند) درصد افرادی که این فعالیت را انجام داده‌اند (از کل جمعیت) هر دو جنس زنان مردان هردو جنس زنان مردان استفاده از رسانه‌های جمعی ۲.۴۵ ۲.۴۶ ۲.۴۴ ۸۵.۵ ۸۶.۵ ۸۴.۲ خواندن (مطالعه) ۰.۴۷ ۰.۴۶ ۰.۴۹ ۳.۴ ۴.۷ ۲.۲ استفاده از تلویزیون و مواد دیداری ۲.۲۳ ۲.۲۸ ۲.۱۸ ۸۱.۴ ۸۴.۰ ۷۸.۹ گوش‌سپردن به رادیو و لوازم صوتی ۰.۵۹ ۰.۵۱ ۱.۰۸ ۵.۰ ۵.۳ ۴.۸ استفاده از رایانه ۱.۴۷ ۱.۲۸ ۲.۰۱ ۱۸.۴ ۱۶.۴ ۲۰.۳ سایر رسانه‌ها ۰.۱۷ – ۰.۱۶ ۰.۳ . ۰.۶ در این جدول وضعیت خواندن  به تفکیک سن و جنس آمده است که زیر هر جنسیت ابتدا نسبت جمعیتی که این فعالیت را انجام میدهند و سپس مدت زمانی را که به این خواندن اختصاص داده‌اند آمده است. مردان زنان کل نسبت زمان‌ (دقیقه) نسبت زمان (دقیقه) نسبت زمان (دقیقه) ۱۰-۱۷ سال ۱.۳ ۳۷ ۵.۸ ۴۵ ۳.۴ ۴۳ ۱۸-۲۹ سال ۱.۹ ۴۸ ۶.۰ ۴۲ ۳.۹ ۴۳ بالای ۳۰ سال ۳.۱ ۵۳ ۲.۹ ۵۶ ۳.۰ ۵۴ کل ۲.۲ ۴۹ ۴.۷ ۴۶ ۳.۴ ۴۷...
آخرین از جامعه شناسی خواندن خواندن برای مردم چه می‌کند؟*
خواندن برای مردم چه می‌کند؟*     خواندن برای مردم چه می‌کند؟ What Reading Does to People نویسنده: داگلاس  واپلس (Douglas Waples)، برنارد برلسون (Bernard Berelson) و فرانکلین برادشاو (Franklyn R. Bradshaw) سال نشر: ۱۹۴۰ ناشر: دانشگاه شیکاگو تعداد صفحات:۲۲۲   فهرست مطالب ۱. مقدمه و خلاصه ۲. پیش‌نیازهای نشر ۳. توزیع انتشارات ۴. محتوای انتشارات ۵. حساسیت‌های خوانندگان ۶. اثرات خواندن                              ...
آخرین از تاریخ خواندن پروندۀ کتاب‌ها: گذشته، حال و آینده
پروندۀ کتاب‌ها: گذشته، حال و آینده

من استاد دانشگاه هاروارد بودم و می‌خواستم ایبوکی دربارۀ صنعت نشر کتاب در قرن هجدهم اروپا بنویسم که رییس دانشگاه هاروارد از من پرسید مایلم مدیر بعدی کتابخانۀ دانشگاه هاروارد شوم؟ بی‌تردید جواب مثبت دادم. ولی در جولای ۲۰۰۷ بود که متوجه شدم گوگل در پروژۀ دیجیتالی کردن میلیون‌ها کتاب، که امروز با نام جستجوی کتاب گوگل می‌شناسیم، درگیر یک پروندۀ حقوقی با جمعی از مؤلفان و ناشران شده است. من دربارۀ اینکه کلکسیون‌های کتاب‌های هاروارد بخشی از یک پروژۀ تجاری شوند، تردید داشتم. مسألۀ دیگری که ذهنم را درگیر می‌کرد، جریان «دسترسی آزاد» بود…

آخرین از ترویج خواندن دفاع از کتابخانه
دفاع از کتابخانه

در کنفرانس بین‌المللی کتابخانه در شهر لندن در سال ۱۸۹۷، یکی از شناخته‌شده‌ترین کتابدارهای آمریکا که بیرون از کتابخانه رئیس یک بخش آموزشی بزرگ نیز بود، نظر خودش را درباره اهمیت زیاد کتابخانه در آموزش عمومی بیان کرد. او گفت اگر بین مدرسه عمومی و کتابخانه عمومی مجبور به انتخاب می‌شد و فقط می‌توانست یکی را داشته باشد (و اگر شرایط به گونه‌ای بود که گزینه دوم به هیچ وجه نمی توانست وجود داشته باشد)، کتابخانه را انتخاب و مدرسه را رها می کرد. چرا که …