لایه‌های خواندنِ دن کیشوت از چشم فوئنتس

لایه‌های خواندنِ دن کیشوت از چشم فوئنتس

Share

این نوشته نگاهی کوتاه به مقاله‌ی سروانتس یا نقد خواندن (Cervantes o la critica de la lectura) نوشته کارلوس فوئنتس (Carlos Fuentes Macías: ۱۹۲۸-۲۰۱۲) است. فوئنتس در این مقاله سعی دارد تا لایه های مختلف خواندن و نیز وضعیت خواننده نسبت به متن را در رمان دن کیشوت (Don Quixote) بررسی کند.

دن کیشوت (عنوان کامل: نجیب زاده هوشمند، دن کیشوت دلامانچا) رمانی است که سروانتس (Miguel de Cervantes Saavedra: ۱۵۴۷-۱۶۱۶) آن را در دو بخش در سالهای ۱۶۰۵ و ۱۶۱۵ منتشر کرد. 

دن کیشوت دلامانچا دهکده خود را ترک می کند و به میان دنیا می رود و کشف کند که جهان به آنچه درباره اش خوانده شباهی ندارد. او نومیدوار در جستجوی انطباقی جدید است، تشابهی جدید در جهانی که هیچ چیز شبیه آنچه زمانی به آن شباهت داشته نمی نماید.

دن کیشوت شهسوار ایمان است و این ایمان از خواندن او سرچشمه گرفته است و خواندن او جنونی است… او هم به گونه ای عینی و هم به گونه ای نمادین خود را وثیقه خواندن تک معنای متون کرده است و می کوشد این خواندن را به جامه‌ی واقعیتی درآورد که کثیر، چند پهلو  و مبهم شده است. 

فوئنتس اولین لایه خواندن را سطح بلافصل خواندن می نامند. در این لایه دن کیشوت خداوندگار خوانده‌های پیشین است که مغز او را خشک کرده است.

در سطح دوم خواندن، او بدل به خداوندگار کلماتی می شود که در دنیای لفظی کتابی با عنوان دن کیشوت جای گرفته است. در این سطح از خواندن او خواننده داستان نیست بلکه خود بازیگر ماجرای حماسی خود است.

وقتی رویارویی واقعیت با خوانده‌های دن کیشوت اتفاق می افتد، سطح سوم خواندن پدید می آید. او می‌خواهد تمامی جهان را در خوانده هایش جای دهد. اما هر بار دن کیشوت شکست می خورد و در هر شکستی به خوانده های خود پناه می برد.

در سطح بعدی خواندن، رفته رفته این توهم فرو می ریزد. او کتابی می بیند با عنوان: نجیب زاده هوشمند، دن کیشوت دلامانچا. این کتاب درباره خود دن کیشوت است و چیزهایی که تنها برای وی پیش آمده. پیشتر فقط خدا می توانست باخبر باشد اما اکنون هر که کتاب را بخواند با خبر می شود: خواننده شبیه خدا می شود.

سطح بعدی خواندن زمانی پیش می آید که دن کیشوت می خواهد رمان جدید دن کیشوت را اینبار به صورت بالفعل بخواند. این خواندن جدید جهان را دگرگون می کند چرا که جهان بیش از پیش شبیه جهان جای گرفته در رمان دن کیشوت می شود.

سیر داستان ما را از خواندن به خوانده شدن هدایت می کند: آنگاه که دن کیشوت می خواند از قهرمانان حماسی تقلید می کند اما آنگاه که دن کیشوت خوانده می شود دنیا از او تقلید می کند و بهایی که او پرداخت می کند از دست دادن افسون است.

ترجمه متن کامل این مقاله را در کتاب زیر بخوانید:

از چشم فوئنتس: نگاهی به سرواتس، دیدرو، گوگل، بونوئل، بورخس، کوندرا و مارکز/ نوشته کارلوس فوئنتس، ترجمه عبدالله کوثری. نشر طرح نو. صفحات ۷۹-۱۰۹.

به این نوشته اینگونه استناد دهید:

 محبوب، سیامک (۱۳۹۱) لایه‏های خواندن دن کیشوت از چشم فوئنتس. مجله مطالعات خواندن. آذر. http://readingandreaders.com/?p=591

نوشته های مرتبط:

بدخوانی و بدانجامی

چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «مجله مطالعات خواندن» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که در کنار همکاری علمی شما عزیزان، تداوم کار این سایت به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وابسته است. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*