درآمدی جامعه‌شناختی بر پدیده‌ و گفتمان کتاب در ایران معاصر

درآمدی جامعه‌شناختی بر پدیده‌ و گفتمان کتاب در ایران معاصر

Share

دکتر نعمت‌الله فاضلی

استادیار انسان‌شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبایی

nfazeli@hotmail.com

چکیده

مقاله حاضر بحث و بررسی درباره‌ی کتاب در تاریخ معاصر ایران از چشم‌انداز تاریخی است. برای این منظور ابتدا به بیان پرسش‌های اساسی در زمینه‌ی کتاب از منظر جامعه‌شناسانه پرداخته‌ایم. سپس رویکرد نظری و جامعه‌شناسانه به کتاب را توضیح داده‌ایم و نسبت بین مدرنیته و کتاب را شرح داده‌ایم. در ادامه تاریخ کتاب را به عنوان رویکرد روش‌شناختی این مطالعه توضیح داده‌ایم. در ادامه مقاله، کتاب در ایران در سه دوره‌ی پیشامدرن، مدرن و مابعد مدرن را به نحور مبسوط توصیف و تحلیل کرده‌ایم.بخش پایانی مقاله به بررسی گفتمان کتاب در ایران امروز اختصاص دارد. این مقاله که در واقع یک تک‌نگاشت مستقل درباره‌ی کتاب در ایران است تلاش می‌کند تا تحولات کتاب در بستر ایران مدرن را توضیح دهد. با توجه به کمبود منابع نظری و داده‌های تجربی در زمینه‌ی جامعه‌شناسی کتاب در ایران، می توان آن را نخستین کوشش نظام‌مند در فهم معنای کتاب در ایران مدرن دانست. در عین حال، به خوبی بر این امر واققم که کاستی‌های زیادی در این مقاله وجود دارد و برای رسیدن به یک بررسی تجربی و نظام‌مند جامعه‌شناسانه درباره کتاب در ایران نیازمند تلاش وسیع‌تری هستیم. امیدوارم محققان حوزه کتاب بتوانند رویکرد مطرح شده در این تک‌نگاشت را نقد کرده و امکان توسعه‌ آن را در ایران فراهم کنند.

واژگان کلیدی: جامعه‌شناسی کتاب، مطالعات تاریخ کتاب، کتاب در ایران پیشامدرن، کتاب در ایران مدرن، کتاب در ایران مابعد مدرن.

منبع: فاضلی، نعمت‌الله (۱۳۹۰) درآمدی جامعه‌شناختی بر پدیده‌ و گفتمان کتاب در ایران معاصر. فصلنامه کتاب مهر. سال اول، شماره دوم، بهار. ص ۵- ۴۹.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*