حق امانت عمومی

حق امانت عمومی

Share

«حق امانت عمومی» (public lending right)، مبلغی است که مولفان بابت امانت آثارشان از کتابخانه‌های عمومی دریافت می‌کنند. حداقل در ۴۱ کشور این حق برای نویسندگان به رسمیت شناخته شده است و به صورت قانونی درآمده است اما تنها در ۲۸ کشور بودجه این حق تامین شده و به مرحله اجرا رسیده است. از این ۲۸ کشور ۲۴ کشور اروپایی هستند و عبارتند از: اتریش، بلژیک، جمهوری چک، دانمارک، استونی، جزایر فارو، فنلاند، فرانسه، آلمان، گریلند، ایسلند، ایرلند، ایتالیا، لیختن اشتاین، لاتویا، لیتوانی، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، اسلواکی، اسلونی، اسپانیا، سوئد و انگلستان. بعلاوه کشورهای قبرس و مجارستان از سال ۲۰۰۷ در تلاش برای اجرایی کردن این طرح هستند. غیر از اروپا این نظام در استرالیا، کانادا، رژیم اشغالگر قدس و نیوزلند  در حال اجرا است. در کشورهای قزاقستان و مارتوس هم حقی برای نویسندگان در نظر گرفته می‌شود اما نه در قالب سیستم حق امانت برای عمومی. از سال ۲۰۰۳ ژاپن در این زمینه اقدام به  فعالیتهایی کرده است اما هنوز نتیجه‌ی قطعی مشخص نیست. در سایر کشورها و مناطق نظیر آمریکا، آمریکای شمالی، آسیا و آفریقا سیستم «حق امانت عمومی» وجود ندارد.

مبنای حقوقی «حق امانت عمومی» در ۲۸ کشور را عموماً می‌توان در سه گروه تقسیم کرد: ۱- مبتنی بر حق مولف، ۲- به عنوان یک قانون مستقل، ۲- به عنوان کمک‌های دولتی به فرهنگ. در برخی کشورها ترکیبی از این سه استفاده می‌شود. این حق در کشورهایی نظیر آلمان، اتریش، هلند و لاتویا در قالب حق مولف ارائه می‌شود و نویسندگان حق دارند برای امانت کتاب‌هایشان از کتابخانه‌ها حقی را مطالبه کنند. در انگلستان این قانون به صورت مستقل وجود دارد. در این قانون به نویسندگان این حق داده شده است که به ازای امانت از کتابخانه‌های عمومی از دولت مبلغی را مطالبه کنند. بدین منظور اداره‌ای در انگلستان تحت نظر دولت تاسیس شده است (وب سایت). در کشورهای اسکاندیناوی «حق امانت عمومی» به صورت کمک‌های دولتی به فرهنگ ارائه می‌شود و برای مثال برای نویسندگانی که به زبان‌های بومی کتاب می‌نویسند تعلق می‌گیرد و جهت‌گیری غالب تشویق زبان‌های بومی اقلیت است تا ادبیات خود را زنده نگهدارند و از طرفی اثر این نوع حمایت‌ها جلوگیری از جایگزینی زبان انگلیسی با زبان‌های بومی نیز بوده است.

برای محاسبه‌ی بهای پرداختی دو راه عمده وجود دارد: ۱) پرداخت بر اساس میزان امانت یک اثر؛ ۲) پرداخت بر اساس ضریبی از تعداد نسخه‌های یک اثر.

مدل اول در کشورهای انگلستان، سوئد، آلمان، هلند، رژیم اشغالگر قدس، ایسلند، استونی و اسلونی وجود دارد. برای مثال در انگلیس گزارش‌های امانت کتاب‌ها بوسیله اداره «حق امانت عمومی» گردآوری می‌شود و به ازای هر امانت مبلغی پرداخت می‌شود که در سال ۲۰۰۷ این مقدار برابر ۵٫۹۸ پنی به ازای هر امانت بود. مدل دوم در کانادا، استرالیا و نیوزلند و دانمارک اجرا می‌شود. در فرانسه برای محاسبه مبلغ پرداختی، قیمت خرید کتاب در نظر گرفته می‌شود. در نروژ وزارت فرهنگ در کمیته‌ای که نویسندگان نیز در آن شرکت دارند، مبلغ حمایتی را تعیین کرده و آن را بین سازمان‌ها تقسیم می‌کنند تا بین اعضای خود تقسیم کنند. در فنلاند این مبلغ در بودجه خرید کتاب پیش‌بینی می‌شود.

از طریق این لینک میتوانید جزئیات مربوط به «حق امانت عمومی» در کشورهای مختلف را مطالعه کنید.

به این نوشته این گونه استناد کنید:

محبوب، سیامک (۱۳۹۳) حق امانت عمومی. مجله مطالعات خواندن. ۱ خرداد. دسترس پذیر در: http://readingandreaders.com/?p=1232

چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «مجله مطالعات خواندن» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که در کنار همکاری علمی شما عزیزان، تداوم کار این سایت به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وابسته است. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*