پانزده راهِ ایجاد فرصت بیشتر برای خواندن

همه ما روزانه ۲۴ ساعت در اختیار داریم و هیچ راهی برای افزایش آن نداریم. اما چطور می‌شود که برخی افراد زمان زیادی برای انجام کارها دارند؟ در واقع این موضوع به این خاطر نیست که آنها زمان زیادی دارند بلکه به نحوه تخصیص زمان آنها مربوط می‌شود. ایجاد زمان بیشتر برای خواندن به معنای تخصیص زمان بیشتر برای خواندن است. به نظر ساده می‌آید اما کمی (نه زیاد) پیچیده‌تر از آن است که فقط تصمیم بگیریم بیشتر بخوانیم. شرط می‌بندم که دارید می‌گویید زمان روزانه‌تان پر تر از آن است که بتوانید کاری انجام دهید. و به همین دلیل است که فرصت نمی‌کنید بخوانید. پس  در طول روز آنقدر کار دارید که زمانی برای خواندن باقی نمی‌ماند و این نقطه همان جایی است که بحث ما شروع می‌شود. وقتی قصد می‌کنید زمان بیشتری برای کاری اختصاص دهید، به این معناست که قصد می‌کنید زمان کمتری را به برخی کارها اختصاص دهید. اختصاص زمان بیشتر به خواندن یعنی اینکه قرار است در قبال آن چیزی را از دست بدهید. ۱- فقط کتاب‌هایی را بخوانید که از آنها لذت می‌برید خواندن کتابی که از آن لذت نمی‌برید کِیف کار را از بین می‌برد و همین باعث می‌شود زمان بیشتری مجبور باشید با متن کلنجار بروید و آن را بخوانید. به عبارتی دیگر وقتی چیزی را می‌خوانید که از آن لذت می‌برید در یک زمان معین متن بیشتری را می‌خوانید. معنای دیگر این حرف این است که خواندن را ژانری شروع کنید که از آن لذت می‌برید. ۲- کتاب‌هایی را که مجبورید بخوانید، به سرعت تورق کنید شما مجبور هستید کتاب‌هایی را بخوانید . لازم نیست همه جزئیات و ریزه‌کاری‌های هر بخش را بخوانید تا آنچه از یک کتاب می‌خواهید، دستتان بیاید.  نکته دیگر اینکه لازم نیست در برخی موارد همه کتاب را بخوانید. تورق به شما کمک می‌کند تا بفهمید کجای کتاب بیشتر به کارتان می‌آید. مخاطب تک تک واژگان کتاب،...

فوکو و تولد داستان پلیسی

هدف از آیین اعتراف به جرمِ خود در ملاء عام، با نوشته‌ای بر پشت یا سینه،  و نیز با گفته‌هایی که بی‌شک وادار به گفتن آنها شده بود، این بود که مجرم خود، جرمِ خود را جار بزند… وقایع‌نگاری‌ها از شمار بسیاری از این گونه سخن‌ها (discours) گزارش می‌دهند. آیا این سخن‌ها به واقع به زبان آمده‌اند؟ در برخی موردها، به طور قطع. آیا این سخن‌ها، سخن‌هایی ساختگی نیستند که بعدها برای عبرت و پند دادن نقل شده‌اند؟ بدون شک بسیاری از موارد چنین است… اما وجود ژانرِ «واپسین گفته‌های یک محکوم» در خود حائز اهمیت است. عدالت نیاز داشت که قربانی‌اش تعذیبی را که بر او وارد آمده به نوعی تایید و تصدیق کند…از دیدگاهی، اوراق پراکنده و آواز مرگ ادامه محاکمه است … عدالت به چنین جعل‌کردن‌هایی نیاز داشت تا بر حقیقت استوار شود … گاهی نیز پیش می‌آمد که پیش از هر محاکمه، روایت‌هایی از جرم‌ها و زندگی‌های ننگ‌آور به عنوان تبلیغات محض به چاپ می‌رسید تا عدالتی را که به مسامحه بیش از اندازه مظنون بود، وادار به عمل کند. کمپانی فِرم برای بی‌اعتبار کردن قاچاقچیان «بولتن‌ها»یی به چاپ می‌رساند که جرم‌های آنان را برمی‌شمرد… اما اثر این ادبیات همانند استفاده از آن دو پهلو بود. محکوم با وسعت جرم‌هایش که به طور گسترده توصیف شده بود و نیز گاهی با تایید تاخیر او در اظهار ندامت، به هیئت قهرمان درمی‌آمد… مجرمِ خبرنامه‌ها و اوراق پراکنده و سالنامه‌ها و داستان‌های پرماجرا، چه قهرمان سیاه می‌بود و چه مجرمی سازشکار، چه مدافع قانون حقیقی می‌بود و چه نیرویی تسلیم‌ناپذیر، در زیر لوای اخلاق ظاهریِ سرمشقی که نباید از آن پیروی می‌شد، با خود مجموعه‌ای از خاطرات و مبارزه‌ها و رویارویی‌ها را همراه داشت. محکومانی وجود داشتند که پس از مرگ به نوعی قدیس بدل شدند و خاطره‌شان گرامی بود … تمام این ادبیاتِ جرم را که حول چند شَبه بزرگ تکثیر یافته است، باید نه «بیانِ...

مطالعات خواندن خرد، مطالعات خواندن کلان

مطالعات خواندن خرد، مطالعات خواندن کلان (Micro-Reading Studies, Macro-Reading Studies) یوسف عابدی دبیر شورای برنامه ریزی نهاد کتابخانه های عمومی کشور yabedi@ut.ac.ir مطالعات خواندن به عنوان یک حوزه پژوهشی به بررسی ابعاد مختلف فرایند خواندن و احتمال موفقیت خوانندگان متون در خوانش و فهم آنها می پردازد، و برای این منظور، عناصر اصلی فرایند خواندن و عوامل مؤثر در موفقیت خوانده شدن و فهمیده شدن متن توسط خواننده را بررسی می‌کند. عناصر اصلی دخیل در فرایند خواندن عبارتند از خواننده، متن، پدیدآور و زمینه. خواندن توسط کاربری انجام می‌شود که او را خواننده می نامیم. خواننده با متن مواجه می شود. متن توسط پدیدآورنده یا پدیدآورنده‌هایی به وجود آمده است که در نقش ها و سطوح مختلفی تعریف شده اند، از نویسنده و مترجم و تصویرگر و ویراستار تا ناشر و مراکز اطلاعات. البته این عناصر را باید در ارتباط با مولفه گسترده محیط در نظر بگیریم. محیط یا بافت می تواند شامل خواننده های دیگر، متون دیگر، پدیدآورندگان دیگر و همچنین عناصر دیگری باشد که در فرایند خواندن نوشته‌های پدیدآورندگان توسط خوانندگان دخیل هستند. روابط متقابل میان این عناصر به شکل زیر قابل نمایش است: نظریه‌های خواندن، مدل های مختلفی از شیوه تعامل میان این قبیل عناصر و سازوکار روابط فیمابین را ارائه و بررسی کرده‌اند. در پارادایمی که با استعاره های ریشه ای «رژه پدیدآورندگان» شناخته می شود، نویسندگان صاحب نام مرکز توجه هستند و آثار جدید عصاره آثار ایشان تلقی می شود. در سنتی دیگر که با استعاره «مجلس متون» معرفی شده است، آثار یک دوره زمانی خاص در حال بحث و جدل با یکدیگر در نظر گرفته می‌شوند و این تعاملات در فضایی باز صورت می‌گیرد. در دیگر نظریه‌ها کانون توجه را از نویسندگان و متون، به سوی خوانندگان معطوف شده و نقش فعالی برای خواننده قائل شده اند. به فراخور این زمینه ها، الگوهای وابسته به متن، خواننده محور، استنباطی، تعاملی و… در حوزه...

برشی از یک کتاب:کتابداران، مبارزان آزادی

چند قهرمان کم‌نظیر پاپیش گذاشته‌اند تا از آزادی‌های مدنی ما دفاع کنند: کتابداران. در زمان جنگ جورج بوش علیه تروریسم، کتابخانه‌ها هم به میدان مبارزه تبدیل شدند. به موجب بند ۲۱۵ قانون پاتریوت ماموران اف‌بی‌آی می‌توانند وارد کتابخانه‌ یا کتاب‌فروشی شوند و فهرست کتاب‌های درخواستی مراجعین و همچنین سایت‌های اسنترنتی را که مراجعه‌کرده‌اند، مطالبه کنند. در صورت درخواست چنین مواردی از سوی مامور اف‌بی‌ای،‌ کتابداران اجازه ندارند از این ملاقات از این ملاقات با دیگران از جمله همکاران،‌ روزنامه‌نگاران و به‌ویژه با مشتری حرفی بزنند. فقط در صورتی که همکار دیگری اطلاعات مورد نظر اف‌بی‌آی را داشته باشد، می‌توانند مسئله را با او در میان بگذارند. اگر کتابداری از این موضوع با فرد دیگری صحبت کند، تحت پیگرد قانونی قرار می‌گیرد.  لی‌استابروک، رئیس دانشکد‌ه علوم کتابداری و اطلاعات، در دانشگاه ایلینویز، در برنامه واینک دموکراسی گفت «کتاب‌فروشی‌ها مشمول همان قوانینی هستند که کتابخانه‌ها و ارائه‌کنندگان خدمات اینترنتی. ماموران اف‌بی‌آی می‌توانند با داشتن مجوز از دادگاه نظارت بر اطلاعات خارجی (فیسا)، این اطلاعات را از تمام مشاغلی که به نوعی اطلاعات را به هر شکل و شیوه‌ای در اختیار دارند، مطالبه کنند.» با تحقیقی از ۱۰۲۹ کتابخانه در سال ۲۰۰۲ معلوم شد که ماموران فدرال یا افسران اجرای قوانین محلی، از ۸۳ کتابخانه اطلاعاتی در مورد مراجعین‌شان خواسته بودند. حدود ۱۱۸ کتابخانه گفتند که کارکنانشان محدودیت بیشتری برای استفاده‌ مراجعین از اینترنت قائل می‌شوند. و این خلاق ادعای اشکرافت در آگوست ۲۰۰۳ بود که به هیچ کتابخانه‌ای مراجعه نشده است. شاید تعداد کتابخانه‌هایی که تحت نظر قرار می‌گیرند بسیار بیشتر از آن باشد که کسی بداند. به گفته استابورک «به احتمال قوی ما اصلاً از وجود چنین تحقیقاتی مطلع نمی‌شویم، چون قانون آن‌ها را از صحبت در مورد این تحقیقات منع کرده است. بنابراین پی‌بردن به این که دقیقاً در آن‌جا چه می‌گذرد، واقعاً مایوس کننده است.» هنگامی که ماموران فدرال در کتابخانه‌ای محلی ظاهر می‌شوند، کتابداران کنترل چندانی بر...

“کالای جدید”؛ دربارۀ خلاصه‌نویسی و خلاصی از رنج خواندن

در کتاب “قصه‌های یک دقیقه‌ای” که مجموعه داستان‌های کوتاه از ایشتوان ارکنی (Istvan Orkeny)، نویسندۀ مجارستانی است و توسط کمال ظاهری و نشر چشمه ترجمه و منتشر شده است، داستانی آمده با عنوان “کالای جدید”. حال و هوای متن، تبلیغ یک کالای جدید را به ذهن متبادر می‌کند؛ در واقع داستان چیزی جز یک متن تبلیغاتی یا پیام بازرگانی فرضی نیست. اما ورای این پوستۀ ظاهری، متن هجو یک نوع نگاه به “خواندن” (مطالعه) است…

بیانیه آزادی خواندن

بیانیه آزادی خواندن اولین بار در ماه می ۱۹۵۳  در کنفرانس وستچستر توسط انجمن کتابخانه های آمریکا و شورای ناشران آمریکا منتشر شد.  این بیانیه از ۷ بند تشکیل شده است ترجمه آن به شرح زیر است: ۱- از نظر کتابداران و ناشران دسترس‌پذیرکردن هرچه گسترده‌تر عقاید و آرا، حتی آنها که  غیر متعارف (unorthodox)، منفور (unpopular) و از نظر اکثریت خطر آفرین به شمار می‌روند، امری است که نفع عمومی را تامین می‌کند.   ۲- کتابداران و ناشران ضرورتا با هر آنچه که دسترس‌پذیر می‌کنند، موافق و هم‌عقیده نیستند. تحمیل‌ اعتقاد سیاسی، اخلاقی و زیبایی‌شناسانه به عنوان معیار نشر  و امانت، در تعارض با نفع عمومی است.  ۳- ممانعت از دسترسی به آثار و نوشته‌های یک فرد بر اساس پیشینه‌ی فردی و وابستگی سیاسی وی توسط کتابداران و ناشران مغایر با منافع عمومی است. ۴- کوشش برای تحمیل ذائقه به دیگران، ممانعت از دسترسی بزرگسالان به مواد خواندنی که برای  افراد بالغ نوشته شده‌اند و یا مانع‌تراشی برای نویسندگان در کسب بیان هنری خود، در جامعه جایگاهی ندارد. ۵- اجبار خواننده به  پذیرش این پیش‌داوری‌ که یک ایده یا نویسنده‌ی آن توطئه‌گر و خطرناک  است، مغایر با منافع عمومی است. ۶- ناشران و کتابداران به عنوان پاسبان آزادی خواندن برای مردم، باید با افراد و گروه‌هایی که با تجاوز به این آزادی در صدد تحمیل عقاید و دائقه‌ی خود به جامعه هستند، و با دولتمردانی که به دنبال کاهش یا انکار حق دسترسی عموم به اطلاعات همگانی (public information)هستند، مبارزه کنند. ۷- این مسئولیت بر دوش ناشران و کتابداران است که با فراهم کردن کتابهایی که به اندیشه و بیان، کیفیت و تنوع می‌بخشند معنای کاملی به آزادی خواندن بدهند. با ممارست در این مسئولیت شایسته، آنها می‌توانند نشان دهند که پاسخ به یک کتاب «بد» یک کتاب خوب است و پاسخ به یک ایده‌ «بد» یک ایده‌ی خوب. متن بیانیه آزادی خواندن (انگلیسی) چنانکه از مطالب و مقالات منتشر...

مطالعات خواندن و ضرورت پرداختن به آن

کمابیش همه باور داریم که خواندن عمل مهمی است، عملی که در عالم شناخته شده تنها انسان به آن اشتغال دارد. ویژگی همه‌جاحاضری خواندن آن را به وضعیتی در آورده است که یک برنامه پژوهشی مستقل با تمرکز بر تمامی گستره‌های خواندن تا کنون وحود نداشته است. این بدان معنا نیست که تا کنون هیچ پژوهشی در این زمینه صورت نگرفته، حتی می‌توان گفت از منظرهای مختلف پژوهش‌های متعدد و عمیقی وجود دارد.

مطالعه و سعادت جامعه

شنیده‌ایم یا خوانده‌ایم که سقراط  (۴۷۰-۳۹۹ پیش از میلاد) گفته است :« جامعه وقتی فرزانگی و سعادت میابد که خواندن و مطالعه کار روزانه اش باشد.» و این جمله به صورت‌های مختلف در نوشته‌های مختلف باز گو شده است و در بسیاری موارد شاهدی بر این مدعا که مطالعه خوب است بر شمرده شده است.  یک بار که آگانه این نوشته را خواندم حسی در من پدیدار شد و این سوال در ذهنم خطور کرد: آیا سقراط می‌توانسته چنین جمله‌ای گفته باشد؟ بی شک اولین کاری که باید می‌کردم این بود که در منابع جستجو می‌کردم. جالب بود هیچ یک از منابع مرا به یونان باستان وصل نمی‌کرد. نقل قولی بود که همه به پیش از خود ارجاع داده بودند و به عنوان مولفی که برای اثبات مدعایی این جمله را به کار برده‌اند تلاش نکرده بودند که در صحت و سقم آن تامل کنند؛ چرا که این جمله همه آن چیزی را که می‌خواستند در ستایش مطالعه بگویند یکجا با خند داشت.  علاوه بر این  دو چیز در نظرم دلیل محکمی بودند بر این که این جمله نمی‌تواند از سقراطی که در ۵ قرن پیش از میلاد زندگی می‌کرد برآمده باشد (و به سقراطی معاصرتر برمی‌گردد).  نخست اینکه، گوینده چنین جمله‌ای، اگر هوشیار باشد، تنها زمانی آنرا می‌گوید که کتاب و خواندنی به وفور در بین مردم وجود داشته باشد. چنانکه می‌دانیم در یونان باستان چنین وفوری نبوده است. چه تعداد اندکی از مردم نیز در آن روزگار قادر به خواندن بوده‌اند.  دلیل دوم اینکه سقراط، این مامای روان، گفتگو را بر نوشتار ترجیح می‌داد و آن را از شرط‌های رسیدن به آزادی می‌دانست. زیرا او بر آن نبود تا نظریه‌هایی عرضه کند، آموزش‌هایی بدهد و دیگران را به پذیرش عقاید خود فرا خواند. از این رو بود که وی هیچ کتابی ننوشت. چنین سقراطی چگونه می‌تواند سعادت جامعه را در گرو مطالعه و خواندن بگذارد؟ چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده...

مطالعه و قمار عاشقانه

«… وقتی که شمس تبریزی به مولوی رسید یکی از بزرگترین علاقه‌های مولوی مطالعه بود. ما این را از عکس‌العمل‌های شمس نسبت به مولوی درمی‌یابیم. یکی از مهم‌ترین توصیه‌های شمس به مولوی این بود که مطالعه را به طور کامل باید قطع بکند. و این البته برای یک آدم عالم، مفتی و مدرس کار سختی بود. یعنی او را از منافع اصلی خود بریدن … » منبع: سروش، عبدالکریم. سخنرانی قمار عاشقانه. دقیقه...

راهبردهای تحقق فرهنگ کتاب‌خوانی در سطح جامعه

محمد اسماعیل‌زاده پژوهشگر، سطح خارج فقه و اصول چکیده در تمام جوامع هر گونه تحول فرکی در هر زمینه‌ای، اعم از فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و … از کتاب و مطالعه آغاز می‌شودو مطالعه و کتاب‌خوانی، ابزار اصلی افزایش سطح آگاهی و دانش تک‌تک افراد جامعه است. هدف اصلی از توسعه‌ی فرهنگ کتاب‌خوانی ایجاد راه‌های عادت به مطالعه است، زیرا در امر کتاب و کتابخانه همه کشورها در یک موضوع مشترک هستند و آن این است که هیچ کشوری از نسبت جمعیت کتاب‌خوان خود راضی نیست و تمام کشورها به روش‌ها و الگوهای مختلف تشویق به مطالعه توجه دارند تا یک ارتباط دایمی و مفید بین کتاب و مردم حاصل کنند. در ایران بروز موانع بسیاری بر سر راه رشد و نهادینه شدن فرهنگ عادت به مطالعه، مسیر رشد و توسعه‌ی کشور را با مشکلاتی مواجه ساخته است که در دراز مدت  نتایج تاثرانگیزی به بار خواهد آورد. این مقاله در پی آن است که ضمن تبیین اهمیت فرهنگ کتابخوانی از دیدگاه اسلام به بررسی نقش آن در تمدن پر شکوه اسلامی بپردازد و در ادامه ضمن بررسی وضعیت مطالعه‌ی کتاب در ایران به بیان راهبردهای اجرایی جهت هرچه بهتر شدن وضعیت فرهنگ کتابخوانی در جامعه بپردازد. واژگان کلیدی: فرهنگ کتاب‌خوانی، اسلام، تمدن، ایران، راهبرد منبع: اسماعیل‌زاده، محمد (۱۳۹۰) ودروان‌درمانی با کتاب در فرهنگ ایرانی: چالش‌ها، فایده‌ها و آسیب‌ها. فصلنامه کتاب مهر. سال اول، شماره دوم، بهار. ص ۱۱۰-...
صفحه 1 از 212