شکل نوین خواندن در میان نسل نِت

این مقاله به این مسئله می‌پردازد که چگونه مفهوم انقلاب دیجیتال، مفاهیم امروزین خواندن را به چالش می‌کشد. فنلاند، موردی جالب برای چنین پژوهشی است و علی‌رغم این‌که در استفاده از ارتباطات اینترنتی پهن‌باند و رسانه‌های اجتماعی در قرن بیست و یکم، از کشورهایی چون ایالات متحده، ژاپن، کره شمالی، و قطعاً کشورهای اروپایی، اندکی عقب افتاده است، این کشور به عنوان یکی از پیشروترین جوامع در خواندن است.

مردی که زیاد کتاب دوست داشت: داستان واقعی یک دزد، یک کارآگاه و دنیای وسواس ادبی

این داستان در دنیای دلالان و کلکسیونرهای کتاب‌های کمیاب می‌گذرد تا ماجرای واقعی یک دزد بدنام کتاب، قربانیانش و مردی که مصمّم به گرفتن اوست را روایت کند. اکثر دزدان برای منفعت مالی مرتکب سرقت می‌شوند، اما گیلکی (Gilkey) از سَر عشق به کتاب‌هاست که آنها را می‌دزد. بارتلت در مقام یک روزنامه‌نگار، پا به این دنیا می‌گذارد تا گیلکی را بهتر درک کند. شخصیت اصلی دیگر داستان، سندرز (Sanders) است: یک دلال کتاب با شمّ پلیسی که می‌خواهد گیلکی را گیر بیاندازد که چندصد هزار دلار کتاب دزدیده است. بارتلت، در مقام روزنامه‌نگاری که ماجرا را دنبال کرده است، با هر دو شخصیت دوست شده و درگیر تلاش برای کشف گنجینه‌ای مخفی می‌شود: یکی از باشکوه‌ترین کتابخانه‌های شخصی که البته از طریق سرقت ایجاد شده است.

لِکتی‌یو: خوانش الهی

بسیاری از آیین‌ها برای خواندن کتاب مقدس خود، آداب مخصوصی دارند که ناشی از فهم آنها نسبت به کتاب مقدسشان است. در این نوشته کوتاه، لِکتی‌یو (خوانش الهی= Lectio Divina) معرفی می‌شود که در واقع نوعی پرکتیسِ خواندن متن مقدس در میان مسیحیان است و برای ارتباط با خدا انجام می‌شود. خواندن متن مقدس خواننده را یاری می‌کند از اندیشه‌های سطحی فراتر رود و خِرد کامل را که در «واژگان پروردگار» نهفته است بازیابد. از این منظر مهم‌ترین عنصر تفسیر کتاب مقدس، مسیح است. تمام متون مقدس نسبت به مسیح ثانویه محسوب می‌شوند.  واژگان بازتاب مسیح به مثابه «کلمه الله The Word of God» هستند. در این دیدگاه استفاده از مسیح برای رمزگشاییِ متون مقدس بسیار کارگشا است. به صورت تاریخی خوانش الهی یک پرکتیس اجتماعی است که توسط راهبان اجرا می‌شود گرچه این عمل قابل اجرا به صورت فردی نیز است اما نباید جنبه اجتماعی آن فراموش شود. این سنت، چهار گام دارد: خواندن، توجه کردن ، نمازگزاردن و تامل کردن. چهار مرحله این شیوه خواندن، عموماً به صورت چهار مرحله خوردن توصیف می‌شود: ابتدا یک لقمه بر می‌داریم (Lectio) سپس آن را می‌جویم (Meditatio). مرحله سوم جاییست که باید مزه آن را فهمید (Oratio) و در نهاید واژه باید هضم شود تا بخشی از بدن شود (Contemplatio). به طور خلاصه هر مرحله به شرح ذیل است: خواندن اولین مرحله خواندن کتاب مقدس است. توصیه می‌شود پیش از آغاز به خواندن، ابتدا باید به آرامش و سکون ذهنی رسید. یکی از شیوه‌های دست یافتن به آرامش این است که در مکانی ساکت نشسته و اذکاری را که از کتاب مقدس به یاد آورده می‌شود رمزمه شود. آرامش، ذهن را برای یافتن مسیح در میان قطعات متن یاری می‌دهد. آماده شدن برای اولین حرکت خوانش الهی، آرام و تدریجی است و ممکن است متن چند بار خوانده شود چنانکه در سنت بندیکتی هر قطعه برای چهار بار به صورت...

ساختن اجتماعاتِ خوانندگانِ مشتاق

این کتاب نقش جدیدی برای معلمان با عنوان «معلمانِ خواندن Reading Teachers» تعریف میکند. در این نقش نه تنها معلم یک خواننده قهار است و به ادبیات کودک نیز اشراف دارد، بلکه سعی میکند درک عمیق و وسیعی نسبت به مفهوم خواننده بودن به عنوان یک کودک پیدا کند. از این طرق وی تجربه لذت از خواندن را با کودکان به اشتراک میگذارد و به آنها این لذت بردن را می آموزد.

راهبردهای خواندن و نیاز به ریخت‌های مختلف کتاب الکترونیک:چکیده مقاله

پژوهشگر: Lih-Juan ChanLin (دانشکده کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه کاتولیک Fu-Jen، تایوان) هدف این مقاله بررسی راهبردهای خواندنِ کتاب الکترونیک در بین دانشجویان و تحلیل آن بر مبنای ریخت‌های مختلف ارائه کتاب در نظام‌های الکترونیک است. برای این بررسی هم خواندن آکادمیک و هم خواندن فراغتی دانشجویان بررسی شد. برای این منظور داده‌های کمی و کیفی گردآوری شد. در کل هشت دانشجوی داوطلب قبول کردند که در این زمینه از آنها مصاحبه عمیق صورت بگیرد تا راهبرد مطالعه کتاب الکترونیک آنها مشخص شود. سپس این راهبردها خلاصه شد. مجموعه‌ای از آیتم‌های پرسشنامه‌ای نیز برای ارزیابی راهبردهای خواندن الکترونیک و ریخت‌های کتاب الکترونیک برای هر دو نوع خواندن به کار رفت تا داده‌های کمی گردآوری شوند. برای بررسی تفاوت بین خواندن آکادمیک و خواندن فراغتی در بین ۲۰۱ پاسخ‌دهنده از آزمون تی جفتی استفاده شد. داده‌های مصاحبه نشان داد که دانشجویان راهبردهای مختلفی را برای خواندن کتاب الکترونیک به کار می‌برند. این راهبردها را می‌توان در ۴ گروه، دسته بندی کرد: «استفاده از تجارب قبلی»، «درک و تصمیم‌گیری»، «خود تنظیمی و نظارت بر خود». از ۲۶ آیتم پرسشنامه‌ای برای ارزیابی نیاز دانشجویان به راهبرد خواندن، در ۱۶ مورد بین خواندن آکادمیک و خواندن فراغتی تفاوت معنادار وجود داشت. سطح نیاز بسیاری از ریخت‌های کتاب الکترونیک برای خواندن آکادمیک بیش از خواندن فراغتی بود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در طراحی ریخت‌های مختلف نظام های کتاب الکترونیک به کار آید  لینک چکیده منبع:  Lih-Juan ChanLin, (2013) “Reading strategy and the need of e-book features”, Electronic Library, The, Vol. 31 Iss: 3, pp.329 – ۳۴۴ چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «مجله مطالعات خواندن» بهره می برید و انتشار آزاد آنها را مفید می دانید، دقت کنید که در کنار همکاری علمی شما عزیزان، تداوم کار این سایت به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان وابسته است. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما...

مطالعات دستوری و کتاب‌خواندن‌های پیشنهادی

اشاره: آنچه در پی می‌آید، برگرفته از کتاب «رشد» اثر مرحوم علی صفایی حائری (عین-صاد) است. مرحوم صفایی به دینداری نگاهی اگزیستانسیال داشت؛ یعنی آن را امری وجودی می‌دانست که باید با اختیار و طلب و تشنگی خود فرد آغاز شود و از درون او بجوشد. به تعبیر خود ایشان، نمی‌توان با تحریک و تهییج و هل‌دادن و به‌دوش‌کشیدن انسان‌ها را باایمان کرد. ممکن است از طریق اینها بتوان کسی را برای مدتی به دین جذب کرد، اما تا درد و طلب و تشنگی نباشد، هرآینه ممکن است در تقابل با بحران‌ها و پرسش‌ها، فرد از راه برگردد و جذب محرک‌ها و مهیج‌های دیگر گردد. نگاه ایشان به مطالعه، به‌ویژه مطالعۀ متون دینی نیز مبتنی بر همین اصل است. تا فرد دغدغه و پرسش و طلب نداشته باشد، خواندن این کتاب و آن کتاب جز امتلاء ذهنی ارمغانی برایش نخواهد داشت. با هم عبارات مرحوم صفایی را مرور می‌کنیم:

لعنت بر نوزلاماخوان‌ها

در جایی حکایتی خواندم از دورانی که در آن  مردم روزنامه‌هاخوان‌ها را لعنت می‌فرستادند*. آن حکایت این‌چنین بود که مردی درباره   زنش و اینکه او را همراه با خود بیرون بیاورد یا نه، به مشکل بر می‌خورد و در پی فردی است که این مسئله را حل کند: « … بهتر است با شخص ناشناسی که اهل خواندن و نوشتن است مشورت کنم. موقعی که از جلوی دکان یک بخاری‌ساز می‌گذشتم، دیدم که استادکار یک کاغذ خیلی بزرگی، خیلی بزرگ، را در دست گرفته و دارد می‌خواند. داخل دکان شدم و مثل اینکه میخواهم چیزی را بخرم مشغول نگاه کردن به این طرف و آن طرف شدم. استاد سرش را از روی کاغذ بلند کرد و گفت: «عموجان! دنبال چه می‌گردی؟». جواب دادم :«دردت به جانم، وقتی کاغذ خواندنت تمام شد و از نگرانی درآمدی، من حرفم را خواهم زد». به من گفت:«این نامه نیست؛ نوزلاما (روزنامه) است». با شنیدن کلمه نوزلاما، تکان خوردم؛ زیرا حرف کربلایی عمو ملا محمد جعفر قلی خان‌مان را که نوزلاماخوان‌ها را لعنت می‌کرد به یادم آمد. با این حال، خواستم بفهمم که در آن چه چیزی می‌نویسند. نگاهی به سراپایم انداخت و جواب داد:«به درد تو نمیخورد» گفتم:«نترس، روزنامه‌ات را نمی‌خواهم. فقط بگو توش چی‌نوشته شده؟» جواب داد: «به فارسی است» گفتم: «باشد بخوان!» کمی خواند، چیزی نفهمیدم… گفتم به ترکی بگو تا بفهمم. گفت «اینجا نوشته که در هر مملکتی که علم و تربیت راه پیدا کند، وارد مغز زنان می‌شود» این را که شنیدم به زنم سپردم متوجه مغزش باشد که تربیت داخل آن نشود. (صحبت**، ش ۴، دهم شوال ۱۳۲۷/ ۳آبان ۱۲۸۸ نقل از  پروین (۱۳۹۲)).   این نوشته اشاره به دوران مشروطه دارد و با طنز، پیگیر مقصود دیگری است اما ناخودآگاه داده هایی تاریخی درباره خواندن در آن دوران ارائه می‌دهد. منحصراً اگر بخواهیم این نوشته را شرحی قابل تعمیم به آن دوران فرض کنیم (که این فرض...

عامه کتابخوان و اشراف کتابخوان: انگلستان و ایران

به نظر می‌رسد قرن هیجدهم و نوزدهم میلادی (برابر با ۱۲ و ۱۳ قمری) هم در تاریخ خواندن ایران و هم در تاریخ خواندن انگلستان نقطه عطفی به شمار می رود. اما این نقطه عطف دو سرنوشت مختلف را رقم میزند. ابتدا روایت ایرانی این نقطه عطف را می خوانیم و بعد حادثه ای را که در انگلستان افتاده است، بررسی می‌کنیم. «فزونی نسخه خطی بیهقی در صدۀ دوازدهم و سیزدهم در ایران یک امر تصادفی نیست. در آن روزگار جنبش ادبی‌یی در ایران به وجود آمده بوده است که مورخان ادب فارسی بعدها نام  تجدد ادبی بر آن نهاده‌اند. ادب‌دوستان این عصر عشق و علاقه‌یی به زبان فارسی قدیم پیدا کرده بودند … این نهضت که زمان زندیه آغاز شده بود در عصر قاجاریه به اوج رسید … این ذوق ادبی کم کم از طبقه اهل ادب و البته به تشویق خود آنها به طبقۀ اعیان و اشراف مملکت نیز سرایت کرده بوده است… » (مقدمه تاریخ بیهقی به قلم علی اکبر فیاض، انتشارات هرمس) اما همزمان با وقایعی اینچنینی در ایران، در انگلستان قرن ۱۸   عامه کتابخوان (reading public) در حال شکل‌گیری بوده است.  وفور نگارش رمان باعث شد که  رمان‌خوانی از یک عمل مختص طبقه ادیبان و اشراف به عملی عمومی تبدیل شود و عامه کتابخوان شکل بگیرید.  در پی شکل گیری عامه کتابخوان شاهد ظهور کتابخانه‌های عمومی نیز هستیم. آنچه مشخص است، جامعه ایران و انگلستان در زمانی مشابه تصمیم های متفاوتی درباره عمل خواندن گرفته اند و به نتایج متفاوتی نیز  در زمان حال رسیده اند. البته ناگفته آشکار است،  درباره وضعیت خواندن در ایرانِ قرن ۱۲ و ۱۳ با مثالی که ذکر آن رفت تنها می توانیم یک فرضیه بدهیم و آن اینکه خواندن در آن زمانه تبدیل به عملی اشرافی شد که بیشتر در پی کسب سرمایه های نمادین بوده است.  نشانه دیگر این فرضیه  آن است که فیاض در ادامه همان نوشته ها می نویسد: اشراف و اعیان هم به تقلید...

کتاب الکترونیک در برابر کتاب چاپی

کزاراشی توسط لی راینه (Lee Rainie) و ماوی دوگان (Maeve Duggan) در سال ۲۰۱۲ منتشر شده است که میزان استفاده کتاب الکترونیک و کتاب چاپی را با یکدیگر مقایسه میکند. این گزارش مربوط به تحقیقی است که در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲ از جمعیت ۲۲۵۲ نفری از آمریکایی بالای ۱۶ سال به عمل آمده است. خلاصه یافته های این گزارش به این صورت است: – از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ نسبت آمریکایی های بالای ۱۶ سال که کتاب الکترونیک میخوانند از ۱۶ درصد به ۲۳ درصد رسیده است. و نسبت امریکایی های بالای ۱۶ سال که کتاب چاپی میخوانند از ۷۲ درصد به ۶۷ درصد رسیده است. – نسبت خوانندگان بالای ۱۶ سال کتاب از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ تغییر کوچکی داشته است و از ۷۵ درصد به ۷۸ درصد رسیده است که به لحاظ آماری معنی دار نیست. – امانت گیرندگان از کتابخانه ها در طول زمان مذکور از ۳ درصد به ۵ درصد رسیده اند. چه کسانی کتاب الکترونیک میخوانند؟ – بیتشرین جمعیتی که کتاب الکترونیک میخوانند در بین افرادی است که تحصیلات عالی دارند و درآمد آنها بیش از ۷۵۰۰۰ دلار  است. به لحاظ سنی این اکثر افراد بین ۳۰ تا ۴۹ سال دارند. وضعیت کسانی که  گفته اند در سال گذشته حداقل یک کتاب الکترونیک خوانده اند به قرار زیر است: دسامبر ۲۰۱۱ (افراد کتابخوان=۲۴۷۴ نفر) نوامبر ۲۰۱۲ (افراد کتابخوان= ۱۷۵۴ نفر) میزان تغییر کل خوانندگان ۲۱ درصد ۳۰ درصد ۹+ مردان ۲۲ ۳۰ ۸+ زنان ۲۰ ۳۱ ۱۱+ سن ۱۶-۱۷ ۱۳ ۲۸ ۱۵+ ۱۸-۲۹ ۲۵ ۳۱ ۶+ ۳۰-۴۹ ۲۵ ۴۱ ۱۶+ ۵۰-۶۴ ۱۹ ۲۳ ۴+ بالای ۶۵ ۱۲ ۲۰ ۸+ جغرافیا شهرنشین‌ها ۲۲ ۳۴ ۱۲+ حومه نشین ها ۲۲ ۳۲ ۱۰+ روستاییان ۱۷ ۲۰ ۳+ کتابخوانها چه میخوانند – ۸۹ درصد از کتابخوانها گفته اند که حداقل یک کتاب چاپی در طول ۱۲ ماه گذشته خوانده اند. – ۳۰ درصد از کتابخوانها گفته اند که حداقل یک کتاب الکترونیک...

“کالای جدید”؛ دربارۀ خلاصه‌نویسی و خلاصی از رنج خواندن

در کتاب “قصه‌های یک دقیقه‌ای” که مجموعه داستان‌های کوتاه از ایشتوان ارکنی (Istvan Orkeny)، نویسندۀ مجارستانی است و توسط کمال ظاهری و نشر چشمه ترجمه و منتشر شده است، داستانی آمده با عنوان “کالای جدید”. حال و هوای متن، تبلیغ یک کالای جدید را به ذهن متبادر می‌کند؛ در واقع داستان چیزی جز یک متن تبلیغاتی یا پیام بازرگانی فرضی نیست. اما ورای این پوستۀ ظاهری، متن هجو یک نوع نگاه به “خواندن” (مطالعه) است…

مؤلفه‌های محاسبه سنجش سرانه مطالعه و ارائه چارچوبی برای سنجش سرانه مطالعه در ایران

هدف از این پژوهش علاوه بر شناسایی مؤلفه­های مؤثر در سنجش سرانه مطالعه با بررسی متون و استفاده از نظرات خبرگان، ارائه مؤلفه­های نهایی سنجش سرانه مطالعه در ایران است. گردآوری اطلاعات برای شناسایی مؤلفه­ها در ابتدا با استفاده از روش کتابخانه‌ای صورت گرفت و سپس برای اجماع گروهی، از تکنیک دلفی در قالب پرسشنامه دو مرحله­ای به­صورت حضوری و اینترنتی و ارسال آن به ۱۶ نفر از صاحب‌نظران به‌عنوان اعضای پنل جهت اظهار نظر استفاده شده است.

خواندن: رفتار یا کنش

عمل خواندن را می‌توان یک رفتار (behavior) یا یک کنش (action) در نظر گرفت. واژگان رفتار و کنش در زبان فارسی آن‌گونه که باید مفاهیم نظری پشت خود را منتقل نمی‌کنند اما اینکه ما خواندن را یک رفتار یا کنش در نظر بگیریم می‌تواند ما را به نتایج متفاوتی در پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی‌ها برساند.

چکیده مقاله: جُستاری در رویکرد دیالکتیکی به «خواندن»

از مقایسۀ عمل خواندن در دورۀ پیشامدرن و دورۀ مدرن، چنین برمیآید که خواندن در دنیای امروز امری دوگانه‌انگار (مبتنی بر تقابل سوژه/ابژه)، تصویرگرا و تکگو است. این در حالی است که نوشته در دوران باستان و قرون وسطی چنین شأنی نداشته و بیشتر به آن بهعنوان سخن مولف غایب نگریسته میشد که در غیاب وی باید با گفتههای وی به همسخنی پرداخت و کتاب را هضم نمود.

خوانش کودکانه و خوانش نقادانه: لذت ادبی و راززدایی از متن

جوزف هیلیس میلر (Joseph Hillis Miller:۱۹۲۸-to now) در کتابی تحت عنوان «درباب ادبیات» به دو گونه خواندن متن ادبی اشاره می‌کند. گونه‌ی اول خوانش کودکانه است که از آن به عنوان کنشی پرشور (Schwärmerei) نام می برد و خوانش انتقادی را به عنوان گونه‌ی دوم در مقابل این نوع خواندن قرار می‌دهد. خوانش کودکانه نوعی خواندن متن است که در آن پیش داوری ها کنار گذاشته می شود و خواننده از شک و تردید و حزم اندیشی و تحقیق و تفحص رها می شود. این نوع خواندن مستلزم سرعت معینی است که میلر با تشبیه آن به ضرباهنگ موسیقی می گوید که ضرباهنگ این نوع خواندن allegro* است. برای رسیدن به لذت ادبی خواننده باید این نوع خواندن را برگزیند. از طرفی خوانش انتقادی آن نوع خواندنی است که در آن ضرباهنگ خواندن به lento* تغییر می یابد: کاملا آهسته و با دقت. چنین خواندنی پرسش و تفحص در مورد چگونگی القای باورهای گوناگون در  ادبیات است که نمونه های آن را می توان در «مطالعات فرهنگی» و «مطالعات پسااستعماری» یافت. میلر از نیچه به عنوان الگویی از چنین خواندن انتقادی یاد می کند. این نوع خواندن  به راز زدایی از ادبیات و به نوعی به مرگ ادبیات منجر می شود. در این نوع خواندن مکانیسم کارکرد ادبی اثر فاش می شود و جادو دیگر نه جادو، بلکه کلک و حقه بازی خواهد بود. * ضرباهنگ تعداد نت‌های نواخته شده در زمانی معین است که به نوعی نشانگر سرعت موسیقی است. ضرباهنگ آلگرو به معنای ضرباهنگ تند و با نشاط است و لنتو ضرباهنگ آهسته است. برای خواندن متن کامل نوشته مراجعه کنید به کتاب زیر:  در باب ادبیات نوشته جوزف هیلیس میلر ترجمه سهیل سمی. نشر ققنوس. به این نوشته اینگونه استناد دهید: محبوب، سیامک (۱۳۹۱) خوانش کودکانه و خوانش نقادانه: لذت ادبی و راززدایی از متن. مجله مطالعات خواندن. دی. http://readingandreaders.com/?p=607 چنانکه از مطالب و مقالات منتشر شده به وسیله «مجله...

بازنمایی خواندن در «کتاب دزد» اثر مارکوس زوساک

«کتاب دزد» رمانی است درباره‌ی دختر ۹ ساله ای به نام لیزل که کتاب‌دزدی پیشه‌ی اوست و خواندن کار هر روزه‌اش. او برای خواندن هر کاری می‌کند و البته در کنار پدر خوانده‌اش آقای هامیل. آنها برای به دست آوردن کتاب آن را می‌دزدند یا سیگار می‌فرشند و با پول آن کتاب می‌خرند و البته گاهی کتابی را که به دردشان نمی‌خورد، تبدیل به کتابی می‌کنند که نوشته خودشان است و به دردشان می‌خورد. در این نوشته سعی شده است که جنبه‌های مختلف خواندن که در رمان وجود داشته است استخراج شود: جنبه‌هایی نظیر تفاوت موضوع کتاب با مفهوم کتاب، آرامبخشی خواندن، خواندن به عنوان کنش اعتراض، خواندن و فراموشی.

صفحه 1 از 212